In 1492 kwam er voorgoed een einde aan de islamitische heerschappij op het Iberisch Schiereiland. Granada viel, en al-Andalus was niet meer. Tien jaar later, in 1502, begonnen de nieuwe Spaanse machthebbers met het uitvaardigen van een reeks edicten waarin de islam volledig verboden werd. Moslims moesten het schiereiland massaal verlaten of zich bekeren tot het christendom.
Enkele honderdduizenden moslims kozen voor een bestaan als moriscos: christenen die in het geheim moslim bleven. In de afgelopen decennia zagen sommige denkers waarde in het bestuderen van deze ‘geheime’ moslims, omdat hun situatie volgens hen zou lijken op die van moslims vandaag. Zij leefden immers, net als moslims in het hedendaagse Europa, onder niet-islamitisch gezag. Als we konden achterhalen hoe zij hun identiteit (in het geheim) behielden, zo redeneerden deze denkers, zouden we daar lessen uit kunnen trekken. Het probleem met die vergelijking is echter dat de islam in het huidige Europa (nog) geen verboden religie is. De vergelijking met de moriscos gaat dus (nog) niet op.
Er was echter een andere groep moslims op het schiereiland wier leefomstandigheden wél sterk overeenkwamen met die van de Europese moslims van nu. In het noorden van het huidige Spanje en Portugal leefden sinds de val van Toledo in 1085 tot het einde van de Reconquista in 1492 tienduizenden moslims onder christelijke heerschappij. Zij konden niet vluchten naar islamitische gebieden, maar werden ook niet verdreven, en werden daarom mudejaren genoemd — letterlijk: ‘zij die mochten achterblijven’.
Deze moslims konden hun islamitische leven voortzetten, al hoopten de christelijke koningen uiteindelijk op volledige assimilatie en werkten zij de mudejaren regelmatig tegen. Desondanks slaagden de mudejaren erin om ruim vier eeuwen lang hun identiteit te behouden en zichzelf te onderwijzen in de noodzakelijke kennis van de islam.
Kasım Tekin deed onderzoek naar hoe de mudejaren dat voor elkaar kregen. In deze webinar presenteert hij hun situatie, de uitdagingen waarmee zij geconfronteerd werden, hoe zij hun identiteit beschermden en wat wij als moslims daar vandaag nog van kunnen leren.